نوشته ها
فیپا (FIPA) در ایران و نقش کتابخانه ملی ایران
فیپا (FIPA) در ایران و نقش کتابخانه ملی ایران
در فرآیند انتشار کتاب، یکی از مهمترین مراحل ثبت کتاب و شناسایی علمی آن، دریافت فیپا (FIPA) است. فیپا به ناشران و نویسندگان کمک میکند تا کتاب خود را در نظام کتابشناسی و کتابخانهها بهدرستی ثبت کنند و در دسترس پژوهشگران و علاقهمندان قرار گیرد.
۱. فیپا چیست؟
فیپا یا Cataloging in Publication (CIP) یک سیستم بینالمللی کتابشناسی است که اطلاعات کتاب را پیش از انتشار آن ثبت میکند. هدف اصلی فیپا:
- اطلاعات کامل و استاندارد کتاب در اختیار کتابخانهها و ناشران قرار گیرد
- جستجوی کتابها در کتابخانهها و بانکهای اطلاعاتی آسان شود
- ناشر قبل از چاپ بتواند کتاب خود را ثبت و شناسههای لازم را دریافت کند
اطلاعاتی که فیپا ارائه میدهد شامل: نام نویسنده یا مترجم، عنوان کتاب، موضوع و کلیدواژهها، شمارگان و ناشر، و شماره شابک (ISBN) است.
۲. نقش فیپا در ایران
در ایران، مسئولیت ثبت فیپا بر عهده کتابخانه ملی ایران است. این فرآیند مزایای متعددی دارد:
- شناسایی استاندارد کتابها قبل از انتشار
- تسهیل فرآیند خرید و امانت کتابها توسط کتابخانهها
- کمک به ناشران برای رعایت استانداردهای بینالمللی کتابشناسی
دریافت فیپا در ایران معمولاً پیش از چاپ کتاب انجام میشود تا اطلاعات دقیق در شابک و پایگاه کتابخانه ملی ثبت شود.
۳. کتابخانه ملی ایران و فیپا
کتابخانه ملی ایران به عنوان مرجع رسمی ثبت کتابها، نقش کلیدی در ارائه فیپا دارد. وظایف این نهاد عبارتند از:
- ثبت اطلاعات کتاب: بررسی محتوای کتاب و اطلاعات ناشر
- صدور فیپا: ارائه برگه فیپا که شامل مشخصات کتاب و کد شابک است
- ثبت در پایگاه داده ملی کتابها: این اطلاعات در سامانههای کتابخانهها و ناشران مورد استفاده قرار میگیرد
۴. مراحل دریافت فیپا در ایران
مرحله ۱: آمادهسازی مدارک
- دریافت شابک از خانه کتاب و ادبیات ایران
- ثبت درخواست از سامانه جامع امور ناشران(نسخه کامل کتاب با فرمت پی دی اف)
- اطلاعات ناشر و نویسنده(پدیدآوران)
- شماره شابک (ISBN) که قبلا از خانه کتاب و ادبیات ایران دریافت شده است.
- درخواست فیپا و مجوز پیش از نشر بصورت خودکار توسط سامانه ارسال میشود.
مرحله ۲: ثبت درخواست در کتابخانه ملی
فرم درخواست فیپا را از سایت کتابخانه ملی دانلود و تکمیل کنید و نسخه دیجیتال کتاب را ضمیمه نمایید.
مرحله ۳: بررسی و صدور فیپا
کارشناسان کتابخانه ملی اطلاعات کتاب را بررسی میکنند و در صورت تایید، برگه فیپا صادر میشود که شامل اطلاعات کتاب و شابک است.
مرحله ۴: استفاده از فیپا در چاپ و نشر
- از بخش اوپک اطلاعات فیپا را دریافت کنید
- اطلاعات فیپا را در شناسنامه کتاب وارد کنید.
- کتاب با اطلاعات استاندارد ثبت شده و قابل استفاده در کتابخانهها و پایگاههای داده بینالمللی میشود
۵. مزایای دریافت فیپا برای ناشران و نویسندگان
- رعایت استانداردهای بینالمللی کتابشناسی
- افزایش دسترسی به کتابها در کتابخانهها و سامانههای آنلاین
- جلوگیری از مشکلات قانونی و هویتیابی کتاب
- افزایش اعتبار علمی و حرفهای کتاب
۶. جمعبندی
فیپا یک ابزار کلیدی در نظام نشر است که اطلاعات کتاب را به شکل استاندارد ثبت میکند و کتابخانه ملی ایران مسئول صدور و ثبت آن در کشور است. هر ناشر یا نویسندهای که قصد چاپ و انتشار کتاب در ایران دارد، باید دریافت فیپا را در نظر بگیرد تا اثر خود را به صورت قانونی و علمی در دسترس خوانندگان و پژوهشگران قرار دهد. (برای چاپ و نشر کتاب دریافت فیپا اجباری است نه اختیاری)
💡 پیشنهاد انتشارات فلفل قرمز
- ارائه راهنمای کامل و فرمهای آماده برای درخواست فیپا
- آموزش گامبهگام دریافت شابک و بارکد برای کتابها
- مشاوره آنلاین برای نویسندگان و ناشران در فرآیند ثبت کتاب
